Trăng là thiên thể dễ quan sát nhất và cũng gắn nhiều nhất với đời sống — từ lịch tới thuỷ triều.
Vì sao trăng đổi hình
Trăng không tự phát sáng; nó phản chiếu ánh sáng Mặt Trời.
Khi trăng quay quanh Trái Đất, góc giữa ba thiên thể đổi, nên phần được chiếu sáng mà ta nhìn thấy được cũng đổi.
Đó là chu kỳ từ không trăng, khuyết dần đầy lên, tròn, rồi khuyết trở lại.
Một chu kỳ
Khoảng gần một tháng — đây là cơ sở của các loại lịch âm.
Lịch âm dùng trong đời sống Việt Nam theo chu kỳ này, nên ngày rằm luôn ứng với trăng tròn.
Quan sát trăng
Trăng tròn không phải lúc đẹp nhất để quan sát chi tiết — ánh sáng chiếu thẳng làm bề mặt phẳng và ít bóng đổ.
Trăng khuyết cho thấy chi tiết rõ hơn nhiều, vì bóng đổ dọc theo ranh giới sáng tối làm nổi địa hình.
Ống nhòm đã đủ để thấy các vùng tối sáng và một số miệng hố lớn.
Trăng và thuỷ triều
Lực hấp dẫn của trăng là nguyên nhân chính của thuỷ triều.
Khi Mặt Trời, Trái Đất và trăng thẳng hàng — quanh không trăng và trăng tròn — biên độ triều lớn hơn.
Đây là kiến thức thực dụng với người đi biển và người sống ven sông.
Trăng lúc mọc trông to hơn
Kích thước thật không đổi; đây là hiện tượng liên quan tới cách mắt và não so sánh trăng với vật ở đường chân trời.
Nguyệt thực
Xảy ra khi Trái Đất che ánh sáng Mặt Trời chiếu tới trăng.
Quan sát nguyệt thực bằng mắt thường an toàn — khác hẳn nhật thực.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao trăng đổi hình?
Trăng phản chiếu ánh sáng Mặt Trời. Khi nó quay quanh Trái Đất, góc giữa ba thiên thể đổi nên phần được chiếu sáng mà ta thấy cũng đổi.
Lúc nào quan sát chi tiết bề mặt trăng rõ nhất?
Khi trăng khuyết — bóng đổ dọc theo ranh giới sáng tối làm nổi địa hình. Trăng tròn thì ánh sáng chiếu thẳng làm bề mặt phẳng.
Khi nào biên độ thuỷ triều lớn hơn?
Khi Mặt Trời, Trái Đất và trăng thẳng hàng — quanh không trăng và trăng tròn.
Quan sát nguyệt thực có an toàn không?
Có, quan sát bằng mắt thường an toàn — khác hẳn nhật thực.
