Việt Nam có cả hai thái cực: nắng nóng gay gắt vào mùa hè ở hầu khắp cả nước, và rét đậm ở miền Bắc vào mùa đông.
Các mức nắng nóng
Theo quy ước dùng trong các bản tin dự báo, phân theo nhiệt độ cao nhất trong ngày:
- Nắng nóng — từ 35 độ trở lên.
- Nắng nóng gay gắt — từ 37 độ trở lên.
- Nắng nóng đặc biệt gay gắt — từ 39 độ trở lên.
Cần nhớ: đây là nhiệt độ đo trong lều khí tượng. Nhiệt độ thực tế ngoài đường nhựa, dưới nắng trực tiếp, cao hơn đáng kể.
Vì sao độ ẩm làm nắng nóng nguy hiểm hơn
Cơ thể hạ nhiệt chủ yếu bằng cách bay hơi mồ hôi. Khi không khí đã gần bão hòa hơi nước, mồ hôi khó bay hơi — nên cơ thể đổ mồ hôi mà không hạ được nhiệt.
Đó là lý do 36 độ ở nơi ẩm nguy hiểm hơn 40 độ ở nơi khô, và là lý do nên xem nhiệt độ cảm nhận thay vì chỉ xem nhiệt độ.
Dấu hiệu cần chú ý khi trời nóng
Mức nhẹ tới vừa: đổ mồ hôi nhiều, mệt lả, chuột rút, chóng mặt, buồn nôn, da lạnh ẩm. Xử lý: vào chỗ mát, nới quần áo, uống nước từ từ, làm mát cơ thể.
Mức nặng — cần cấp cứu ngay: thân nhiệt rất cao, da nóng và khô, ngừng đổ mồ hôi, lú lẫn, nói nhảm, co giật, bất tỉnh.
Dấu hiệu ngừng đổ mồ hôi khi trời rất nóng là dấu hiệu nguy hiểm, không phải dấu hiệu đã đỡ. Gặp trường hợp này phải gọi cấp cứu và làm mát cơ thể trong lúc chờ.
Phòng nắng nóng
- Uống nước đều trong ngày, không đợi khát.
- Tránh làm việc nặng ngoài trời trong khoảng giữa trưa tới đầu giờ chiều.
- Mặc đồ sáng màu, rộng, thoáng.
- Đội mũ nón, che chắn khi ra nắng.
- Không để trẻ em hoặc người già trong xe đóng kín, dù chỉ vài phút. Nhiệt độ trong xe đỗ dưới nắng tăng rất nhanh.
- Chú ý người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và người làm việc ngoài trời.
Các mức rét
Ở miền Bắc, phân theo nhiệt độ trung bình ngày:
- Rét đậm — trung bình ngày dưới 15 độ.
- Rét hại — trung bình ngày dưới 13 độ.
Ở vùng núi cao còn có băng giá và sương muối, gây thiệt hại cho cây trồng và vật nuôi.
Vì sao rét ở miền Bắc buốt hơn con số
Cùng một nhiệt độ, độ ẩm cao làm cơ thể mất nhiệt nhanh hơn — nước dẫn nhiệt tốt hơn không khí khô nhiều lần. Cộng thêm gió, cảm giác lạnh còn tăng nữa.
Đó là lý do mười độ ở Hà Nội thấy buốt hơn mười độ ở nơi lạnh khô, và là lý do quần áo bị ẩm làm mất ấm rất nhanh.
Giữ ấm đúng cách
- Mặc nhiều lớp mỏng hiệu quả hơn một lớp dày — không khí giữa các lớp mới là thứ giữ nhiệt, và cởi bớt được khi vào chỗ ấm.
- Giữ khô. Quần áo ẩm mất tác dụng giữ ấm gần như hoàn toàn.
- Che đầu, cổ, tay chân — các phần mất nhiệt nhanh.
- Cẩn trọng khi sưởi trong phòng kín. Đốt than hoặc củi trong phòng đóng kín sinh khí độc và đã gây nhiều trường hợp tử vong. Nếu sưởi bằng lửa thì phải có thông gió.
- Chú ý người cao tuổi và trẻ nhỏ — thay đổi nhiệt độ đột ngột ảnh hưởng tới tim mạch và hô hấp.
Hỏi đáp nhanh
Các mức nắng nóng được quy ước thế nào?
Nắng nóng là từ 35 độ trở lên, nắng nóng gay gắt từ 37 độ, đặc biệt gay gắt từ 39 độ — tính theo nhiệt độ cao nhất trong ngày đo trong lều khí tượng.
Dấu hiệu nào khi trời nóng là nguy hiểm cần cấp cứu?
Thân nhiệt rất cao, da nóng và khô, ngừng đổ mồ hôi, lú lẫn, nói nhảm, co giật hoặc bất tỉnh. Ngừng đổ mồ hôi khi trời rất nóng là dấu hiệu nguy hiểm, không phải dấu hiệu đã đỡ.
Rét đậm và rét hại khác nhau thế nào?
Rét đậm là nhiệt độ trung bình ngày dưới 15 độ, rét hại là dưới 13 độ.
Sưởi ấm trong phòng kín có an toàn không?
Không. Đốt than hoặc củi trong phòng đóng kín sinh khí độc và đã gây nhiều trường hợp tử vong. Nếu sưởi bằng lửa thì phải có thông gió.
