Việt Nam nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng bão thường xuyên. Biết đọc tin bão là kỹ năng cần thiết, không phải kiến thức chuyên môn.
Phân cấp
Việt Nam dùng thang sức gió Bô-pho, phân theo cấp gió mạnh nhất vùng gần tâm:
- Áp thấp nhiệt đới — gió cấp 6 đến cấp 7.
- Bão — từ cấp 8 trở lên.
- Bão mạnh — cấp 10 đến 11.
- Bão rất mạnh — cấp 12 đến 15.
- Siêu bão — từ cấp 16 trở lên.
Ngoài cấp gió, tin bão còn nêu cấp giật — các đợt gió mạnh ngắn, thường cao hơn cấp gió duy trì vài cấp. Đây là thứ gây tốc mái và đổ cây.
Đọc bản đồ đường đi của bão
Đây là chỗ hay hiểu nhầm nhất.
Vùng hình nón mở rộng dần trên bản đồ là vùng mà tâm bão có khả năng đi qua, phản ánh mức không chắc chắn tăng dần theo thời gian. Nó không phải vùng chịu ảnh hưởng.
Vùng chịu ảnh hưởng — gió mạnh, mưa lớn, nước dâng — trải rộng hơn nhiều so với hình nón, và thường lệch về một phía tùy hướng di chuyển.
Hệ quả thực tế: nằm ngoài hình nón không có nghĩa là an toàn. Nhiều thiệt hại nặng nhất trong các cơn bão là do mưa lũ ở khu vực cách xa nơi tâm bão đổ bộ.
Bốn mối nguy, không chỉ gió
Gió mạnh — tốc mái, đổ cây, gãy cột điện.
Mưa lớn và lũ — thường gây thiệt hại về người nhiều hơn gió. Mưa do bão có thể kéo dài nhiều ngày sau khi bão đã tan, và gây lũ ở vùng núi cách xa bờ biển.
Nước dâng do bão — mực nước biển dâng cao bất thường khi bão vào, kết hợp với sóng lớn. Nguy hiểm nhất khi trùng với lúc triều cường.
Sạt lở và lũ quét — ở vùng đồi núi, sau khi đất đã ngậm no nước. Đây là mối nguy xuất hiện muộn, đôi khi sau khi mưa đã ngớt.
Trước khi bão tới
- Theo dõi tin chính thức từ cơ quan khí tượng thủy văn, không dựa vào tin lan truyền trên mạng.
- Gia cố nhà cửa — chằng chống mái, che cửa kính, cắt tỉa cành cây quanh nhà.
- Cất đồ ngoài trời — mọi vật có thể bay đều thành vật nguy hiểm khi gió mạnh.
- Dự trữ nước uống, thức ăn khô, thuốc men, đèn pin, pin dự phòng cho vài ngày.
- Sạc đầy điện thoại và pin dự phòng.
- Đưa giấy tờ quan trọng vào túi chống nước, để chỗ cao.
- Nắm phương án sơ tán của địa phương nếu ở vùng trũng hoặc ven biển.
Trong bão
- Ở trong nhà, tránh xa cửa kính.
- Không ra ngoài khi gió đang mạnh.
- Cẩn thận với khoảng lặng khi tâm bão đi qua. Gió ngừng đột ngột không có nghĩa bão đã tan — sau đó gió sẽ trở lại từ hướng ngược, thường mạnh không kém. Đây là lúc nhiều người ra ngoài và gặp nạn.
- Ngắt điện các thiết bị nếu có nguy cơ ngập.
Sau bão
- Không chạm vào dây điện đứt, không lội qua vùng nước có dây điện.
- Cẩn thận cây và công trình đã suy yếu, có thể đổ muộn.
- Không lội qua dòng nước chảy xiết — nước chỉ tới đầu gối cũng đủ cuốn ngã người lớn.
- Chú ý mưa lũ và sạt lở tiếp diễn sau khi bão đã tan.
- Vệ sinh nguồn nước trước khi dùng lại.
Hỏi đáp nhanh
Vùng hình nón trên bản đồ tin bão là gì?
Là vùng mà TÂM bão có khả năng đi qua, phản ánh mức không chắc chắn tăng dần theo thời gian. Nó không phải vùng chịu ảnh hưởng — gió mạnh, mưa lớn và nước dâng trải rộng hơn nhiều.
Nằm ngoài vùng hình nón có an toàn không?
Không. Nhiều thiệt hại nặng nhất trong các cơn bão là do mưa lũ ở khu vực cách xa nơi tâm bão đổ bộ.
Gió ngừng đột ngột giữa bão nghĩa là gì?
Thường là tâm bão đang đi qua, không phải bão đã tan. Sau đó gió sẽ trở lại từ hướng ngược, thường mạnh không kém — đây là lúc nhiều người ra ngoài và gặp nạn.
Bão phân cấp thế nào?
Áp thấp nhiệt đới là gió cấp 6 đến 7; bão từ cấp 8 trở lên; bão mạnh cấp 10 đến 11; bão rất mạnh cấp 12 đến 15; siêu bão từ cấp 16 trở lên.
